Grad Smederevo

[Shumadija do Tokija]

Upoznajmo najveće gradove u Srbiji: Smederevo
Pored grožđa grad gvožđa
SMEDEREVO - Samo su retki srpski gradovi nastajali onako kako je nastajalo Smederevo. Većina se izrodila iz sela i naselja, a despot Ðurađ Branković je Smederevo gradio da bude prestonica.

Iako je od vremena oslobađanja od nacista poznat kao grad čelika i metalurga, poznavaoci istorijskih prilika znaju da je ovaj grad dva puta bio prestonica Srbije. Prvi put bio je poslednja srpska prestonica srednjeg veka, da bi ga Karađorđe učinio novim prestonim gradom Srbije oslobođen od Turaka u kojoj je zasedao Praviteljstvujušći sovjet.

Poslednju srpsku srednjovekovnu prestonicu, Smederevski grad, podigla je i u njoj stanovala srpska dinastija Brankovići. Despotova žena Jerina nosila je epitet prokleta jer je narod verovao u njenu demonsku snagu. I danas se veruje da se blago proklete Jerine nalazi u lagumima ispod utvrđenja.

Od gospodstvenog, Smederevo je postalo radnički grad. Od grada grožđa, grad gvožđa. Urbana legenda kaže da je najveći srpski izvoznik čelika, smederevska železara, počela da se gradi po naredbi maršala Tita. Kada je prvi put posle Drugog svetskog rata dolazio u Smederevo, Tito je pitao: "Šta ovde najbolje uspeva?" Seljaci su rekli grožđe. Maršal je razumeo gvožđe i naredio: "Neka bude železara". I bi železara. Zbog jednog slova i maršalove poslednje, Smederevo je od gospodstvenog pretvoreno u industrijski grad.

Oni koji su gradili železaru tvrde da je ova anegdota izmišljotina, ali istina je da su mnogi vinogradari trbuhom za kruhom ostavili čokote i počeli da liju čelik. Hiljade hektara vinogorja do danas je skoro potpuno raskrčeno jer su dobri uzgajivači grožđa postali loši proizvođači čelika. Železara je kao dugogodišnji gubitaš, kojeg je država vazdan održavala na veštačkom disanju, Smederevu oduzela sjaj prestonice i nikada ga nije vratila

[Lookey]

Legenda je opste poznata... Samo nije istinita! Zelezara nije izgradjena posle Drugog svetskog rata... Zelezara je podignuta jos 1913. godine! Dok stranci nisu kupili zelezaru, zvala se SARTID 1913, po godini osnivanja. Dugo je zelezara posle Drugog svetskog rata radila na staroj lokaciji (danas je to poseban deo grada koji se zove Stara zelezara), sve do 70-ih godina proslog veka,kada su Britanci zelezaru izmestili na novu lokaciju,koju su prethodno dobro izgradili i pretvorili je (za ono vreme) u pravu modernu zelezaru.

[Lookey]

Samo,u pogledu zelezare stvari su se znatno promenile otkad su je stranci kupili. Naime,zelezara je bila u teskoj krizi tokom sankcija i mnogo je trpela,jer su troskovi odrzavanja visoke peci bili izuzetno visoki. Neko je cak predlagao i gasenje zelezare,zbog sankcija. Sada je zelezara Smederevo jedan od najvecih izvoznika celika,treca je po uspesnosti poslovanja u Srbiji i ostvaruje veliki profit. Jedino ono sto donosi 2007. godina jeste prekvalifikacija i otpremnine radnicima koji su voljni da napuste zelezaru,ali to nece biti velikih dimenzija,kao recimo u Kragujevcu.

Shumadija do Tokija,odakle ti to dobri vinogradari - losi metalurzi? Pre ce biti obratno,grozdje je mnogo loseg pretrpelo na racun celika...

[Lookey]

Grad Smederevo  |  Istorija Smederava  |  Smederevo danas

Smederevo (lat. Smederevo; grčki Sfenterom;nemački Semendria;mađarski Szendrõ) je veliki industrijski centar na obalama Dunava u severoistočnom delu Srbije i sedište Podunavskog okruga. Prvi pomen Smedereva nailazimo godine 1019. kada je ovde uspostavljena jedna od episkopija novostvorene Ohridske arhiepiskopije. Naselje dobija na značaju tek u XIV veku sa povlačenjem srpske države na sever pred turskim naletima. 1427, nakon smrti svog prethodnika Stefana, despot Đurađ Branković je po prethodno utvrđenom dogovoru morao da ugarskom kralju vrati Beograd. Kao grad sa tradicijom prestonice Smederevo se izdvojilo odmah po izgradnji tvrđave 1430. godine. Sve do 1459. godine grad je bio sedište Despotovine na čelu sa despotom Đurđem Brankovićem. Nakon toga grad potpada pod vlast Turaka. Iako je razoren u sukobu 1459, Turci uviđaju njegov izuzetno povoljan položaj na Dunavu i dograđuju utvrđenje sada za svoje potrebe. Tokom dugog perioda bio je sedište Smederevskog sandžaka, sve do dolaska Austrougara 1718. 1739. grad je opet pod Turcima. Međutim razvoj grada za vreme Austro-ugara nastavljen je otvaranjem prve osnovne škole 1806. godine, za vreme Prvog srpskog ustanka. U to vreme u gradu je osnovan Praviteljstvujušči sovjet, na čelu sa Dositejem Obradovićem i Smederevo je ponovo postalo prestonica. Sa početka 20. veka grad je brojao 7.000 stanovnika, a danas prema poslednjem popisu iz 2003 godine ima 62.900 stanovnika u gradu i 116.000 u selima ubraja se u deset najvećih gradova u zemlji. Na širem području grada, računajući i sedam prigradskih naselja, Smederevo broji 77.808 stanovnika (po popisu iz 2002. godine).

Prvo pominjanje Smedereva pod ovim nazivom zabeleženo je u povelji vizantijskog cara Vasilija II iz 1019. godine, u delu koji govori o Braničevskoj eparhiji Ohridske arhiepiskopije. Prvi pisani pomen o Smederevu nalazi se i u povelji kneza Lazara iz 1381. godine, u kojoj se spominje manastir Ravanica i sela i imanja koja poklanja “u Smederevu ljudini Bogosavu s općinom i s baštinom”.

Postoje mnoga mišljenja o značenju toponima Smederevo.

Italijanski istoričar Antonio Bonfini (1427–1503) u svome delu Rerum Hungaricarum decades IV cum dimidia navodi da ime Smedereva potiče od Svetog Andreje (Inače, mađarski naziv za Smederevo koji se do danas zadržao u ovom jeziku je Szendrõ).

U delu Ohridska arhiepiskopija u početku XI veka Stojan Novaković je napisao : Poznato je poodavno da je Smederevo pokvareno EIS MONTE AUREO , jer je grad podignut na mestu nekadašnjeg rimskog grada Mons Aurea , što u prevodu znači Zlatno Brdo. Ova rimska naseobina zabeležena je na Pojtingerovoj karti koja potiče iz IV veka.

Postoji mišljenje da je toponim Smederevo složenica dve reči : smet i drevo zbog izrazito gustih hrastovih šuma na ovom području.
Toponim Smederevo po nekim izvorima vuče poreklo od srednjovekovnog muškog imena Smender

Mnogi autori smatraju da je poreklo ovog toponima iransko-hazarskog porekla. U prevodu sa iranskog Semender znači krajnja vrata . Upravo tako se zvao i hazarski grad koji se nalazio na jugozapadnoj obali Kaspijskog jezera. Krajem X veka Hazarsko carstvo nestaje i mnogi stanovnici Semendera, bežeći pred najezdom osvajača, uputili su se u naše krajeve, nazivajući svoja nova naselja imenima svojih ranijih prebivališta.

Smederevo ima više stepsko kontinentalnu nego umereno kontinentalnu klimu. Srednja godišnja temperatura u gradu je 11,4 oC. Srednja januarska temperatura je tek nešto ispod nule (-0,6 oC), dok julska dostiže prosečnih 21,9 oC. Tokom prolećnih meseci (mart,april i maj) prosečna temperatura iznosi oko 14 stepeni. Tokom jeseni (septembar, oktobar i novembar) prosečna temperatura je 9,6 stepeni. Tokom godine u Smederevu padne oko 650 mm vodenog taloga godišnje. Najviše je padavina u maju (72 mm) i junu (86 mm) a najmanje u februaru (38 mm).

Danas na području opštine Smederevo (računajući i raseljena lica sa Kosova i Metohije) živi 117.134 stanovnika, od čega u samom gradu i prigradskim naseljima 83.768 žitelja. Gustina naseljenosti opštine 2006 godine je 243,27 stanovnika po km². Glavni razlog naglom rastu broja stanovnika za period 2002-2006 je usled dolaska oko 7.500 raseljenih lica sa Kosova i Metohije, koji su ovo područje intenzivno naselili u periodu od 1999 pa sve do danas. Stopa prirodnog priraštaja je negativna, i iznosi -1,0 promila (2004.), dok je 2003. godine ona bila -1,4 promila. U opštini Smederevo živi 28 različitih etničkih grupa. Po poisu iz 2002. najbrojniji su Srbi (104.222 - 94,91%), zatim Romi (1.801 - 1,64%), slede Crnogorci (533 - 0,49%), Makedonci (354 - 0,32%), Jugosloveni (296 - 0,27%), Hrvati (198 - 0,18%), Mađari (144 - 0,13%), a od ostalih nacionalnosti izdvajaju se Albanci, Bošnjaci, Bugari, Vlasi, Bunjevci, Muslimani, Nemci, Rumuni, Rusi, Rusini, Slovaci, Slovenci, Ukrajinci, Česi i ostali.Značajno je pomenuti i Grke i Jevreje,koji vekovima imaju svoju zajednicu u ovom gradu.

Važniji datumi u istoriji Smedereva

1430. - Izgrađen Mali grad smederevske tvrđave
1456. - Na Badnji dan 24. decembra umro je despot Đurađ Branković
1459. - Pad Smedereva pod Turke
1805. - U Prvom srpskom ustanku Smederevo oslobođeno od Turaka pod vođstvom Karađorđa Petrovića. Iste godine osnovan i Praviteljstvujušči sovjet
1806. - Otvorena prva gradska Osnovna škola u Srbiji sa učiteljem Jovanom Rančićem
1854. - Izgrađena Crkva sv. Georgija
1866. - Osnovana bolnica
1867. - 12. aprila Turci zauvek napuštaju Smederevo i predaju ključeve grada Ljubomiru Uzun Mirkoviću
1871. - Počela sa radom Gimnazija
1875. - Pokrenut je prvi dnevni list Narodna volja
1886. - Iz Smedereva krenuo prvi voz na relaciji Smederevo - Velika Plana
1899. - Osnovano pozorište
1913. - Sa radom otpočelo Srpsko akcionarsko rudarsko topioničarsko industrijsko društvo (SARTID), preteča sadašnje železare u Smederevu
1914. - Pad Smedereva u ruke Austrougara u Prvom svetskom ratu. Grad je žestoko bombardovan topovima zvanim debela Berta, koji su grad jako oštetili
1918. - 17. oktobra Smederevo je oslobođeno
1941. - 5.juna u 14 sati i 14 minuta Smederevo je doživelo katastrofalnu eksploziju kakvu nikad do tad nije doživelo. Eksploziju je izazvala municija koju su u tvrđavi skladištili okupatori. Tom prilikom poginulo je preko 3.000 ljudi, a ceo grad je bio porušen i delom zatrpan zemljom
1944. - U Drugom svetskom ratu, 16. oktobra Smederevo je oslobođeno
Dan opštine Smederevo - 5. oktobar
Komemoracija žrtvama eksplozije 1941. - 5.jun

[Shumadija do Tokija]

Shumadija do Tokija,odakle ti to dobri vinogradari - losi metalurzi? Pre ce biti obratno,grozdje je mnogo loseg pretrpelo na racun celika...

Lookey izvor je Blic iz clanaka serijala "Upoznajmo najvece gradove u Srbiji".

[Admini...]

INĐIJA: „Sistem 48” model za Smederevo

Predstavnici Opštine Smederevo posetili su Opštinu Inđija, da bi na licu mesta videli kako funkcioniše jedna od najboljih lokalnih samouprava u Srbiji. Poseta je organizovana u okviru projekta podrške opštinama Stalne konferencije gradova i opština (SKGO) u saradnji s misijom OEBS-a. O lokalnom ekonomskom razvoju, partnerima iz Smedereva, govorio je v.d. direktora Odeljenja za privredu Stanko Gagić, a član Kabineta predsednika Opštine Inđija Petar Janjić, gostima je predstavio „Sistem 48”, koji je jedinstven u jugoistočnoj Evropi.

- Pomoću „Sistema 48” na teritoriji inđijske opštine imamo mogućnost da kontrolišemo bukvalno sve što se dešava u javnim preduzećima i opštinskoj upravi, a to nam donosi velike uštede.

Ne postoji mogućnost da jedan jedini dinar bude potrošen nenamenski ili da se neki posao samo odrađuje, a da se to ne vidi u izveštajima, koje redovno pratimo.

Sva preduzeća, koja su u „Sistemu”, posluju racionalnije i efikasnije od kada smo ga uveli - rekao je Janjić.

Gosti iz Smedereva su imali priliku da vide i prezentaciju prijemnog odeljenja Opštine Inđija, ali i da čuju na koji način je reformisana administracija u Opštinskoj upravi.

G. Umičević

[Lookey]

Iz NIP-a za Smederevo 50 miliona dinara iliti Ko to krade Smederevo?

Predsednik opstine/grada Smedereva izjavio je kako je opstina Smederevo dobila 50 miliona dinara iz NIP-a i ocenio kako je to neuporedivo malo ako se govori recimo o Cacku koji je,kako kaže,preko ''veze u ministarstvu'' izborio čak 100 miliona dinara. Takođe je izjavio da su sredstva zbog toga samo za pokrivanje putne infrastrukture po opstini koja je u katastrofalnom stanju,ali da se ulicna infrastruktura u samom gradu NEćE rekonstruisati,kao ni sprovoditi veliki projekti,poput rekonstrukcije prigradskih naselja jer namenjenog novca dovoljno NEMA... Opstina Smederevo je,kako ne bi probila sredstva iz NIP-a, duzna da u dogovoru sa firmom Srbija Put etapno i dogovorno asfaltira magistralne pravce,kako bi se resili mnogi vitalni problemi u samom gradu,poput uvodjenja kanalizacije po prigradskim mesnim zajednicama i kakvim takvim asfaltiranjem dotrajalih ulica.

------------------------------------------------------------------

Moj komentar : Smederevci,da li Vam je jasno da u državnu kasu Smederevci zajedno sa Vojvodjanima i ljudiam sa Juga ulazu mnogo a da im se vraca malo... Smederevo gradi Veljograd (čitaj Cacak),a šta mi imamo od toga. Ne bih da uvredim Cacane,ali zaista izgleda imaju protekciju kod Velje na samom vrhu.

[avant-garde]

čačani sigurno imaju koristi od velje, kao što i svi gradovi koji imaju ministre u vladi, a nisu iz beograda, imaju neku bar minimalnu korist. ali nije u tome problem. sredstva iz nipa su bitna li ne i presudna. te pare koje uđu u čačak ili smederevo ili kragujevac ili odu u vojvodinu nisu ništa u poređenju sa investicijama koje mogu da dođu sa strane. treba grad da ima svoja sredstva, a ne da se očekuje od beograda da mu dostavi na tacnu.
nip je inače instrument za direktnu beogradizaciju srbije.

[Lookey]

Slazem se. Ali i to sto dobije na kasicicu vrati mu se visestruko umanjeno. BG je pokupio jako lepe investicije. Nisam sklon Palmi,ali covek zarad svog dzepa misli kako da te pare i investicije uopste dodju do Jagodine. Strancima je nazalost Srbija = Beograd,eventualno Novi Sad i Vojvodina (gotovo svaka opstina u Vojvodini ima bar jednog investitora,a mi?  :( )... Naravno da bi decentralizacija resila i taj problem odliva u dzep gradonacelnika (uz neku vrstu kontrolinga od strane gradjana,tipa da kad god pozelim da vidim,primetim i saznam gde su te pare otisle to bez problema i ucinim)...